Szczeliniec Wielki

Szczeliniec Wielki

Robert Szewczyk napisał kiedyś o tym szczycie: „Jeśli można by mówić o sztuce natury, to Szczeliniec z pewnością zaliczylibyśmy do jej najwspanialszych dzieł awangardowych. Wędrując skalnymi labiryntami, mamy jedyną okazję, żeby za życia przebyć drogę z Piekiełka przez Czyściec do Nieba. Nie wiadomo, czy dzięki tej pielgrzymce będą nam odpuszczone grzechy, ale bez wątpienia przeżyjemy wiele wzniosłych chwil kontakcie z przyrodą. Trzeba być poetą na miarę Johanna Wolfganga Goethego, który też chodził po Szczelińcu, żeby ująć je w słowa”.

Rzeczywiście zarówno sam Szczeliniec, jak i całe Góry Stołowe zasługują na wiele słów uznania i zachwytu. Jeśli chodzi o samą górę, to jest ona najwyższym szczytem na terenie Parku Narodowego Gór Stołowych. Wznosi się na 919 m n.p.m. Jest też jednym ze szczytów Korony Gór Polskich. Należy do największych atrakcji turystycznych w Sudetach, bowiem z tutejszych tarasów widokowych rozciąga się niezapomniana panorama na pobliskie szczyty. W dodatku na obszarze Szczelińca stworzono rezerwat krajobrazowy.

Tak czy inaczej, szczyt położony jest między wsią Karłów a Pasterką. Za Karłowem znajduje się przełęcz oddzielająca Szczeliniec Mały od Wielkiego. Na Szczelińcu Wielkim funkcjonuje znane schronisko, do którego prowadzą skalne schody. Liczą aż 650 stopni, ale dzięki nim znacznie łatwiej można dostać się na szczyt. Inicjatorem budowy schodów był wielki miłośnik tego regionu, Niemiec Franz Pabel. W związku z tym, że był nominowanym przewodnikiem królewskim, mógł kilkakrotnie zdobyć Szczeliniec. Trzeba przyznać, że na przełomie XVII i XVIII wieku nie było to takie proste, szczególnie iż nie istniały wtedy wspomniane schody, a na szczyt trzeba się było przeciskać wąskimi labiryntami, położonymi wśród pionowych ścian skalnych.

Omawiany szczyt nosi de facto dwie nazwy. Polscy taternicy mówią na niego Wielka Hejszowina. Określenie to wywodzi się starosłowiańskiej nazwy chaty o dwuspadowym dachu, którą szczyt z daleka przypomina. Jednak znacznie częściej mówi się, że jest to Szczeliniec Wielki, co z kolei odnosi się do wielu skalnych szczelin. Największą z nich jest Piekiełko, do którego prowadzą kamienne schody. Szczelina jest głęboka na 17 m i długa na 100 m. Jej zwieńczeniem jest strome podejście, za którym zaczyna się Czyściec. Po nim przechodzi się do Nieba, z którego rozpościerają się niesamowite widoki na okoliczne szczyty. Ich nazwy doskonale oddają pomysłowość natury oraz bogactwo skalnych form. Mamy więc Kwokę, Wielbłąda, Ucho Igielne czy Fotel Pradziada, zwany również Tronem Liczyrzepy. Na uwagę zasługuje także Kołyska Księżniczki Emilki oraz Serce Ducha Gór. Chociaż te dwie skały wyróżniają się znaczną masą, to jednak można je bez większego trudu poruszyć. Z tego też względu określa się je mianem skał chybotek.

Mówiąc o szczelinie zwanej Piekiełkiem, warto wspomnieć również o tym, że kręcono w niej „Opowieści z Narnii: Książę Kaspian”. Nic więc dziwnego, że miejsce to przyciąga taterników i turystów jak magnes.

Szklarska Poręba

Szklarska Poręba

Szklarska Poręba to jedno z najchętniej odwiedzanych miasteczek górskich przez Dolnoślązaków. Znajdziemy tu ciszę i spokój, a jednocześnie doskonałą bazę turystyczną i wypoczynkową. Tutaj nikt się nie będzie nudził, jest wiele pubów i restauracji, w których można dobrze zjeść i miło spędzić czas. Ze Szklarskiej wychodzi wiele szlaków górskich, po których można całymi dniami wędrować. W zimie nigdy nie brakuje tu śniegu, dlatego zawsze panują tu doskonałe warunki narciarskie.

Przede wszystkim turyści przyjeżdżają tu, aby wypocząć i nacieszyć się Sudetami. Ze Szklarskiej wychodzi wiele pięknych szlaków, którymi można spacerować lub uprawiać aktywną wspinaczkę. Najczęściej uczęszczanymi szlakami są te wiodące na Szrenicę i do wodospadu Kamieńczyka i Szklarki. Wycieczkę na Szrenicę można połączyć z odwiedzeniem wodospadu Kamieńczyka. Przy wodospadzie można chwilę odpocząć i nabrać tchu. Kamieńczyk jest największym wodospadem w Sudetach, woda spada trójstopniowo z 27 metrów. Za strumieniem wody znajduje się sztucznie wykuta jama, w której wydobywano pegmatyty i ametysty. To także tu niedaleko znajdują się Śnieżne Kotły i Krucze Skały (wznoszące się na 718 m n.p.m.)

Szklarska Poręba ma doskonale przygotowaną bazę noclegową i wiele ciekawych form spędzania czasu wolnego. Niegdyś miasto było typowo hutniczą miejscowością. Pierwsza huta szkła powstała tu już w XIV wieku, obecnie jednak miasto nie kultywuje tej tradycji. Jedynie istnieje tutaj rodzinna huta szkła, do której można wejść i zobaczyć, w jaki sposób powstają piękne szklane elementy. Na naszych oczach mistrzowie robią np. wazon starymi metodami i tradycyjnymi narzędziami. Przy hucie znajduje się firmowy sklep, w którym można zakupić wyrabiane tu elementy.

Na czarnym szlaku prowadzącym ze Szklarskiej Poręby stoi stara chata Walońska. Walończycy byli specjalistami od wydobywania cennych minerałów i przetwarzania ich. W chacie możemy się dowiedzieć wiele ciekawych rzeczy z życia tego fascynującego plemienia Sudetów, a także posłuchać ciekawych legend i podań. Warto odwiedzenia są również chaty Wlastimila Hofmana (czeskiego malarza) i  Carla i Garharta Hauptmanów (znajduje się tu Muzeum Karkonoskie, a także wystawa poświęcona tym dwóm pisarzom) stojące w samej miejscowości. Wszyscy, którzy tu przyjeżdżają ciekawi są jak wygląda słynny zakręt śmierci, z którego roztacza się przepiękny widok na Karkonosze. Obowiązkowym punktem jest także zobaczenie Chybotka (płaskie skały różnej wielkości ułożone jedna na drugiej), niektórzy się na niego wspinają a jeszcze więksi akrobaci wjeżdżają tam na rowerze (a raczej wskakują).

W oddalonych o kilkanaście kilometrów Jakuszycach znajduje się jedne z najlepszych tras narciarstwa biegowe w Polsce. To tutaj narciarze biegowi odnajdą wiele kilometrów pięknych tras biegnących wśród leśnych zakamarków. Droga do Jakuszyc prowadzi nas dalej do Czech. Niestety w trakcie zimy bardzo często droga ta jest nieprzejezdna (z powodu tirów, które nie mogą wjechać na ośnieżone wzniesienia).

Sudety Wschodnie

Pasmo wschodnie Sudetów w dużej części należy do Masywu Czeskiego. W skład Sudetów Wschodnich wchodzą: Masyw Śnieżnika, Góry Złote, Opawskie, Bialskie i Odrzańskie i Jesioniki. Występuje tu kilka szczytów górskich powyżej 1400 metrów n.p.m., z których najwyższy jest Pradziad (1491 m n.p.m.).  Większość tych gór porośniętych jest lasami sosnowymi, ale na Śnieżniku znajdziemy roślinność typowo alpejską.

Masyw Śnieżnika z centralnym szczytem Śnieżnik (1425 m n.p.m.) cudownie rozpościera się na tle pozostałych masywów. To tutaj wspinają się turyści, ale także pielgrzymi, którzy dążą do Sanktuarium Matki Boskiej Śnieżnej. Samo sanktuarium znajduje się na Iglicznej i każdego roku przybywa tu wielu pątników, którzy chcą błagać Matkę Śnieżną o zdrowie i błogosławieństwa. Nawet jak pada gęsty śnieg to odbywają się tu Msze, na które przychodzą tłumy. Warto odwiedzić Jaskinię Niedźwiedzią w Kletnie i Wodospad Wieliczki. Na dzieci czeka Ogród Bajek w Międzygórzu, codziennie przyjeżdża tam mnóstwo wycieczek.

Szczególną atrakcją Gór Złotych jest oczywiście złoto. Szczególnie wart odwiedzenia jest Złoty Stok z kopalnią złota. Jest to bardzo dobrze utrzymany kompleks, w którym dostępnych jest kilka tuneli do zwiedzania. Po kopalniach oprowadzą nas błyskotliwi przewodnicy, którzy zdradzą sekrety tutejszych terenów. Dodatkową atrakcją jest możliwość przepłynięcia się gondolą po zalanych częściach kopalni. Obok kopalni znajdują się park linowy na dużej wysokości. Najwyższym szczytem jest Jawornik Wielki (870 m n.p.m.), po którym można odbywać ciekawe górskie wędrówki.

Jesioniki są doskonałą bazą narciarską nie tylko dla Czechów, ale także dla Polaków. Jest to bardzo rozległy teren znajdujący się całkowicie po czeskiej stronie i porównywalne są swoją wielkością do polskich Karkonoszy. Niewiele jednak osób wie, że tak właśnie nazywają się te góry. Znajduje się tu doskonała baza turystyczna i świetna infrastruktura. Czeka na nas wiele stoków i wyciągów. Nie znajdziemy tu długich tras, ale za to jest ich więcej.

Góry Bialskie mają bardzo dziwną strukturę. Zasadniczo nie ma tu żadnego wyższego szczytu, ale całe pasmo jest wysoko położone. Na tym terenie znajduje się rezerwat „Puszcza Śnieżnej Białki”, który jest częścią puszczy jaworowej. Z każdej strony można podziwiać przepiękne strome zbocza, które uatrakcyjniają piesze wędrówki. Istnieje tu także doskonała baza rowerowa i narciarska. Zarówno na narciarzy jak i rowerzystów czeka wiele szlaków, bardzo urozmaiconych.

W Sudetach Wschodnich czeka na nas wiele atrakcji, wśród nich Lądek Zdrój z kompleksem uzdrowiskowym. W miejscowości istnieje doskonała baza wypoczynkowa, jest wiele miejsc, w których można dobrze zjeść i miło spędzić czas. W zimie na turystów czeka doskonała baza narciarska, najczęściej odwiedzana jest Czarna Góra, która ma doskonale przygotowane stoki i wyciągi, na których nie spotkają nas kolejki. Po czeskiej stronie w Jesionikach swój raj odnajdą narciarze biegowi. Jest tam wiele pięknych tras prowadzących po leśnych ścieżynach.

Klimat Sudetów

Klimat Sudetów jest typowym klimatem górskich. Wraz ze zwiększającą się wysokością spada temperatura. Pory roku układają się nieco inaczej, lato jest zdecydowanie dłuższe od miesięcy zimowych. Na wyższych partiach gór zwiększona jest ilość opadów a dzięki niskiej temperaturze śnieg utrzymuje się bardzo długo. Najmroźniejszym miesiącem w tych górach jest zazwyczaj styczeń a najcieplejszy lipiec.

    Cechą specyficzną dla tutejszego klimatu jest duża różnica temperatur nie tylko przy zmianie wysokości, ale także szerokości, gdy np. przemieszczamy się bardziej w głąb jakiegoś pasma górskiego. Wiele osób to zadziwia, gdy wspinają się w wyższych partiach gór i nagle dopada ich ulewa czy śnieżyca. Zmieniając kierunek wspinaczki okazuje się, że w innych miejscach nie ma nawet śladu po opadach. A czasem my jesteśmy świadkami niezwykłej ściany deszczu. Wygląda to jak z disneyowskich bajek, kiedy tylko z jednej chmury pada, a reszta pozostaje sucha. Niesamowite wrażenie. Na kształtowanie się klimatu sudeckiego ogromny wpływ ma także klimat oceaniczny. Równie ważny jest podział klimatyczny Sudetów na pół: na pogórzu spotka nas ciepły wilgotny klimat a we właściwych chłodny i wilgotny.

  Duży wpływ na pogodę w Sudetach mają polarnomorskie wiatry. Szczególnie Sudety Zachodnie narażone są na bardzo obfite opady deszczu (najwięcej w lipcu).  Najwięcej opadów notuje się w Karkonoszach i Górach Izerskich, a najmniej w Kotlinie Jeleniogórskiej. W wielu miejscach w Sudetach śnieg utrzymuje się wiele miesięcy. Np. w Zieleńcu, gdzie panuje klimat alpejski śnieg utrzymuje się nawet pół roku. Dlatego nigdy nie brakuje tu narciarzy, którzy o różnych porach roku przyjeżdżają tu posuszować. Jak twierdzą właściciele wyciągów pogoda nigdy ich nie zawodzi i sezon trwa długie miesiące.

    Za najzimniejsze miejsce w Polsce uznaje się obecnie Halę Izerską. Choć wcześniej wskazywano inne miejsca to jednak przy stałym mierzeniu temperatury badacze dochodzą do wniosku, że to jednak tu występuje najniższa roczna średnia temperatur. Niejednokrotnie przekonali się o tym turyści, którzy podczas letnich wędrówek nie zabierali ze sobą cieplejszych ubrań. Nawet w lecie potrafi tu być bardzo zimno. W ogóle według wielu Sudety są uznawane za bardzo mgliste tereny. I tak np. pasmo Karkonoszy uważa się za jedno z najbardziej zamglonych pasm górskich w Europie. Wszyscy turyści zgodnie także donoszą, że wieje tu bardzo silny wiatr. Często wycieczki w góry są bardzo utrudnione, gdyż niewiele osób może stanąć do walki z takim silnym wiatrem.

    Z drugiej strony wielu turystów może się nie zgodzić z tym zdaniem, ponieważ oni kojarzą Sudety tylko z dobrą pogodą i to także jest prawdą. Na niższych terenach często pogoda zaskakuje nas swoją łagodnością, lekkim wietrzykiem i wspaniałym słońcem. Rzeczywiście im niżej tym pogoda przypomina tę z nizinnych terenów. Brak tu gwałtownego wiatru, obfitych opadów czy mgły. Całe Sudety są bardzo zróżnicowanymi górami i ciągle kryją w sobie wiele tajemnic, które intrygują badaczy i turystów