Zabytki Bieszczad

Zabytki Bieszczad

Bieszczady są pięknym zakątkiem Polski z ogromnym bogactwem fauny i flory. Jednak nie jest to teren zasobny w zabytki sztuki. Te, które są, występują w północnej części regionu – na Przedgórzu Bieszczadzkim.

Największe skupisko bieszczadzkich zabytków znajduje się w Sanoku i jego okolicach. W mieście tym na największą uwagę zasługuje średniowieczny zamek z XIV wieku. Został on całkowicie przebudowany w wieku XVI, przez ówczesnego starostę sanockiego. Do dnia dzisiejszego pozostało tylko jedno renesansowe skrzydło, pozostałe rozebrano w XIX w. Obecnie w pozostałościach tego zamku swą siedzibę ma Muzeum Historyczne Ziemi Sanockiej, a w nim znajduje się kolekcja ikon przywieziona z bieszczadzkich cerkwi. W muzeum są także obrazy malarza Zdzisława Beksińskiego (1929-2005) oraz wystawa poświęcona historii miasta i jego okolic. Drugim równie ważnym zabytkiem Sanoka jest największy w Polsce skansen prezentujący kulturę i architekturę przede wszystkim Łemków, Bojków, Dolinian i Pogórzan. W skansenie znajdują się aż cztery drewniane obiekty sakralne: cerkiew z Grąziowej na Pogórzu Przemyskim, nieduża cerkiew z Rosolina, cerkiew łemkowska z Ropek koło Hańczowej oraz drewniany kościół z Bączala Dolnego. Oprócz tego w skansenie znajduje się kilka obiektów tradycyjnego przemysłu ludowego, np.: warsztaty tkackie, tartak, urządzenia kopalnictwa naftowego. Inne, warte zwiedzenia zabytki Sanoka to: zespół klasztorny Franciszkanów z XVII w., kościół parafialny pw. Przemienienia Pańskiego, cerkiew katedralna pw. Trójcy Świętej ( z 1784 r.) a także Muzeum Budownictwa Ludowego.

Drugim ważnym skupiskiem dla bieszczadzkich zabytków jest Lesko. Tam w pierwszej kolejności kroki należy skierować do leżącej na północ od Rynku, w odległości około 200 m, XVI-wiecznej synagogi. Swego czasu ten budynek z wieżyczką miał znaczenie obronne. Nad głównym wejściem do świątyni znajduje się hebrajski napis: „To miejsce przejmuje grozą, bo to dom Boży”. Dziś w środku synagogi znajdują się: Galeria Bieszczadzkich Twórców, siedziba oddziału PTTK i sklepik z pamiątkami. Niedaleko od świątyni mieści się jeden z największych podkarpackich kirkutów – cmentarzy żydowskich. Znajduje się na nim ponad 2000 płyt nagrobnych, a najstarsze z nich pochodzą z wieku XVI. Na zielonym szlaku, biegnącym obok cmentarza znajduje się kilka ocembrowanych siarkowych źródeł mineralnych. W latach międzywojennych były one wykorzystywane w mieszczącym się tu zakładzie przyrodoleczniczym. W Lesku nad brzegiem Sanu mieści się także XVI-wieczny zamek Kmitów. Przeróbki z XIX w. nadały mu cechy klasycystyczne. Do dnia dzisiejszego zachowały się elementy renesansowe i Sala Rycerska. Obecnie w zamku mieści się ośrodek wypoczynkowy.

W głębi gór najcenniejszym zabytkiem jest unikatowa cerkiew w Smolniku nad Sanem. Ona jako jedyna w naszym kraju reprezentuje styl bojkowski. Osobną grupę stanowię cerkwie łemkowskie w dolinie Osławy: w Turzańsku, Koańczy, Rzepedzi i w Radoszycach. Warty zwiedzenia jest także drewniany kościół w Średniej Wsi, reprezentujący nieliczne w tym regionie przykłady budownictwa drewnianego sztuki małopolskiej.

Góry Opawskie

Góry Opawskie

Małe górskie pasmo Gór Opawskich leży na wschodniej granicy Polski, skąd jest doskonałym punktem wypadowym na terytorium Czech, gdzie znajduje się reszta tego łańcucha górskiego z najwyższymi szczytami. Przez góry przedzierają się rzeczki: Złoty Potok i Osobłoga oraz Prudnik, na którym organizowane są spływy kajakowe i pontonowe. Najwyższym szczytem jest Kopa Biskupia (o wysokości 890metrów n.p.m.). Są to małe góry, o powierzchni zaledwie 130 km kwadratowych (po polskiej stronie), za to bardzo rozwinięty rejon turystyczny.

Góry Opawskie należą zarówno do terytorium Sudetów, jako ich najbardziej na wschód wysunięta część oraz do Opolszczyzny, dlatego bliżej stąd do Beskidów niż do Karkonoszy, choć różnica wynosi zaledwie 20 kilometrów. Pozostałości po kopalniach złota przyciągają nadal wielu poszukiwaczy tego kruszcu, chociaż kopalnie są już maksymalnie wyeksploatowane.

Rozwojowi turystyki sprzyja klimat – są to jedne z najcieplejszych, a często uważane za najcieplejsze góry w Polsce, jednak nie zależy zapominać, że górska pogoda rządzi się własnymi prawami, dlatego można natknąć się na gwałtowne jej zmiany, również w temperaturze i warunkach pogodowych.

Atutem Gór Opawskich jest niezniszczona flora i fauna – stan naturalny tych obszarów jest nietknięty ze względu na powstały tu Park Krajobrazowy Gór Opawskich oraz Obszar Chronionego Krajobrazu Rejon Mokre – Lewice. Zwolennicy tajemnic i zagadek mogą wybrać się na spacer w okolicach Dębowca, gdzie znajdują się tajemnicze kamienie przygraniczne z wyrytymi kilkoma literami i różnymi datami zaś historycy z pewnością z ciekawością przeczytają o mieście Prudnik postawionym w innym świetle – opuszczonego i nawiedzonego miasteczka z XIV wieku. Cała zresztą historia Gór Opawskich jest bardzo bogata, zaś osadnictwo na tych terenach dokumentowane jest na czasy pomiędzy poszczególnymi epokami  lodowcowymi. W miastach Gór Opawskich znaleźć można takie obiekty zabytkowe jak Kościół parafialny pw. św. Wawrzyńca z 1250, Kościółek św. Rocha z 1350, Wieża Bramy Górnej z 1418, Ratusz z 1522 (Głuchołazy), Wieża Bramy Dolnej, Wieża Zamkowa, figura św. Jana Nepomucena, barokowa fontanna z 1695 r. (Prudnik).

Standardowo góry te posiadają ciekawe trasy piesze i rowerowe, natomiast w okresie zimowym wyciągi narciarskie, co obiecuje rozkwit życia turystycznego przez 365 dni w roku. Trasy piesze podzielone są na różne stopnie trudności i długości, najpopularniejszą i najczęściej wybierają jest trasa z Biskupiej Kopy do Pokrzywnej przez Srebrną Kopę i Zamkową Górę. Gęste lasy sprzyjają grzybiarzom, a małe potoki obiecują udany połów dla wędkarzy (należy jednak pamiętać, że niektóre gatunki ryb są chronione z racji obecności wspomnianych wyżej obszarów chronionych. Trzeba jednak uważać, bowiem w lasach żyją lisy, a także kuny i borsuki, natknąć można się też na żmiję zygzakowatą, za to lasy Opatowskie upodobała sobie szczególnie salamandra plamista.

Główną zaletą Gór Opatowskich jest ich mała wysokość i niewielki obszar – stoki są łagodne, dlatego przejść przez większą część gór można w ciągu jednego dnia.

Czeskie Sudety

Czeskie Sudety

Sudety należą do Czeskiego Masywu i ciągną się wzdłuż granicy. Wiele turystów z Polski wybiera czeskie Sudety na spędzenie swoich urlopów. Szczególnie narciarze wybierają te góry po czeskiej stronie. Czesi mają lepiej przygotowaną infrastrukturę, więcej tras narciarskich i wyciągów a przy tym ceny są porównywalne lub niższe. Do Czech mamy niedaleko, a na ich terenie znajduje się wiele pięknych miejsc, które warto zobaczyć. Nie trzeba obawiać się nieznajomości języka, ponieważ Czesi doskonale nas rozumieją (nasz język jest bardzo podobny do słowackiego, z którym Czesi się osłuchali przez życie w jednym kraju ze Słowakami).

Najczęściej odwiedzanym miejscem po czeskiej stronie są skalne miasta, w którym znajdziemy przepiękne formy skalne i bogatą roślinność. Hruboskalsko znajduje się w Czeskim Raju i zachwyca wysokimi skałam- do 60 metrów, na której można się wspinać i wjeżdżać rowerem. Ze skał roztacza się wspaniały widok na Sudety. Znajdziemy tu wiele skał przypominających znane postaci. Warto odwiedzić zamek zbudowany na skałach z piaskowca, w którym obecnie znajduje się hotel (można go jednak zwiedzać).  Obok znajduje się imponujące Arboretum z kilkudziesięcioma gatunkami drzew a Ameryki Południowej. Nieopodal znajdują się również ruiny gotyckie zamku z XIII wieku.

 Warto również zobaczyć Prachowskie Skały ze smukłymi wysokimi skałami. Tutaj można spróbować swoich sił w wspinaczce górskiej. Niedaleko znajduje się piękne miasto Jaczin, w którym można zobaczyć piękny zamek. W Ardszpaskich Skałach natomiast zachwyci nas piękny wodospad i ukryte wśród skał jeziorka. Czechy znane są również z Teplic, w których znajduje się najbardziej znane przez Polaków Skalne Miasto. Znajdziemy wiele ciekawych form skalnych, które przypominają swoją budową architekturę miasta. To w Teplicach znajduje się także jedno z najbardziej znanych uzdrowisk w Europie.

 W czeskich Sudetach chyba najbardziej znanym miastem jest Harrachov. To tu znajduje się skocznia narciarska, na której wielokrotnie Adam Małysz odnosił sukcesy. Rokrocznie odbywają się tam zawody Pucharu Świata, na które przyjeżdżają tłumy Polaków. Polskim narciarzom najbardziej znany jest Spindlerovy Mlyn, który ma doskonale przygotowane wyciągi narciarskie i trasy. W miejscowości znajduje się wiele ośrodków wypoczynkowych o różnym standardzie. Na stokach pracuje wiele wyciągów, dlatego nie będziemy stać w długich kolejkach (co niestety często się zdarza na polskich stokach). Do dyspozycji narciarzy przygotowanych jest wiele tras o różnym stopniu trudności. Trasy położone są na różnych wysokościach. W samej miejscowości istnieje wiele restauracji, w których można zjeść tradycyjne czeskie dania.

  Czesi mają również świetnie przygotowane trasy do narciarstwa biegowe. W różnych częściach Sudetów znajdziemy wysoko położone trasy biegnące wśród pięknych lasów. Wysokie położenie tras gwarantuje dużą warstwę śniegu utrzymującą się przez wiele miesięcy. W czeskich Sudetach przygotowanych jest również wiele tras spacerowych, który doprowadzą nas do pięknych szczytów, strumieni górskich czy wodospadów

Wodospady w Sudetach

Wodospady w Sudetach

Sudety to wyjątkowe góry w Polsce. Spacerując po górach można znaleźć się w bardzo dzikich i niebezpiecznych terenach, niektórym uda się odkryć tajemnicze tunele i kopalnie. Kawałek dalej może się okazać, że właśnie wchodzimy do miasta. Wielu turystów przyjeżdża do Sudetów, aby zobaczyć piękno przyrody. Takim pięknym wytworem natury są wodospady, których nie brakuje w tych górach- najbardziej znanymi po stronie polskiej są Wodospad Kamieńczyka, Szklarki, Łomniczki, Podgórnej a po czeskiej Łaby i Panczavy.

Wodospad Kamieńczyka- jest najwyższym wodospadem w Sudetach. Woda spływa z 25 metrów. Dla wielu wędrowców jest to punkt odpoczynku w drodze na Szrenicę. Gdy nacieszymy się widokiem pięknego wodospadu to będziemy mogli napić się czegoś ciepłego w schronisku „Kamieńczyk”. Najlepiej wybrać się tam spacerkiem ze Szklarskiej Poręby (na pewno się nie zgubimy, gdyż trasa jest bardzo dobrze oznaczona). Kamieńczyk znajduje się na terenie Karkonoskiego Parku Narodowego ściśle objętego ochroną. Na wejściu otrzymamy kaski w różnych kolorach (wszyscy wyglądają w nich gustownie). Widok jest przepiękny o każdej porze roku. Woda opada w trzech kaskadach spadając do stumetrowego wąwozu. Wytężając wzrok ujrzymy grotę za środkową kaskadą. Jest to Złota Jama, w której niegdyś wydobywano ametysty i pegmatyty. Choć zawsze jest tam mnóstwo turystów to każdy zdąży zrobić sobie zdjęcie na tle wodospadu i nacieszy się pięknym widokiem.

Wodospad Szklarki- jest drugim co do wielkości wodospadem Sudetów. Woda leje się z niego bardzo szerokim strumieniem i spada z 23 metrów. Wpadając tworzy charakterystyczny kocioł wodny, w którym powstają niewielkie wiry. Do Szklarki dojdziemy również ze Szklarskiej Poręby i dla każdego jest to obowiązkowy punkt wycieczki. Tym bardziej, że do wodospadu można się dostać samochodem. Na miejscu nie będzie problemu z zaparkowaniem, gdyż przy schronisku „Kochanówka” znajduje się parking. Wielką zaletą tego miejsca jest szeroka platforma, z której można podziwiać wodospad. Dojście do wodospadu nie jest trudne i umożliwiono je także osobom niepełnosprawnym.

   Wodospad Łomniczki- znajduje się na zboczu Kotła Łomniczki i powstaje dzięki spływającym potokom, które później tworzą Łomniczkę. W ten sposób powstają przepiękne kaskady, które ciągną się przez około 300 metrów. Wodospad możemy podziwiać przemierzając czerwoną trasę z Karpacza na Śnieżkę. W lecie jest to miejsce, w którym każdy turysta będzie mógł na chwilę odetchnąć i orzeźwić się chłodną wodą z Łomniczki.

  Wodospad Podgórnej- jest trzecim co do wielkości wodospadem w polskich Karkonoszach. Odbywając wędrówki po górach warto zatrzymać się tu na chwilę. Wodospad znajduje się nieopodal Przesieki, z której można się wybrać na długi spacer (po drodze można podziwiać piękno przyrody i zasłuchać się w śpiewie ptaków). Przy wodospadzie znajduje się piękny mostek, z którego rozpościera się widok na wodę, która spływa z 10 metrów trzema kaskadami.  Jeśli tylko będziemy mieć szczęście to zobaczymy kąpiących się tu śmiałków. Nawet w zimie znajdą się szaleńcy gotowi zanurzyć się w lodowatej wodzie.